Litwa

Magia nocy świętojańskiej na Litwie

Noc świętojańska na Litwie była i jest bardzo ważnym świętem. Łączy radość, taniec, śpiew, a przede wszystkim wiarę w moc świętojańskich obrzędów i zwyczajów. Pewnego czerwcowego dnia i ja dałam się uwieść magii “nocy” świętojańskiej choć nic tego nie zapowiadało.

Kierowca busika podwiózł mnie prawie pod samo wejście do jednego z największych Muzeów Etnograficznych w Europie. Po krótkim spacerku wytyczoną ścieżką, przekroczyłam bramę ubraną w zielone listki. Hej, przecież dzisiaj jest noc świętojańska! Zupełnie przypadkiem znalazłam się w samym środku Jonines czyli święta Janów i Janin, najważniejszego ludowego święta na Litwie zwanego  u nas nocą świętojańską.

noc świętojańska kwiaty przed domem

noc świętojańska bukiecik kwiatków

Wszystkiemu winna legenda nocy świętojańskiej

Początki święta miłości, urodzaju, słońca i księżyca sięgają czasów przedchrześcijańskich. Już wtedy przypisywano mu magiczną moc. Według legendy pierwszej wiosny po stworzeniu świata, księżyc wziął ślub ze słońcem. Kiedy po nocy poślubnej słońce wstało i wzniosło się ponad horyzont, księżyc odszedł i zdradził je z Jutrzenką. Od tamtej pory oba ciała niebieskie są wrogami i nieustannie ze sobą walczą. Najbardziej podczas letniego przesilenia, gdy noc jest najkrótsza, a dzień najdłuższy czyli właśnie w Jonines.

Noc świętojańska – świętojańskie zwyczaje

Święto związane jest z naturą, zwłaszcza z ogniem i wodą. Ogień jako symbol życia posiadał moc odstraszania złych sił i demonów dlatego ludzie rozpalali olbrzymie ogniska, skakali przez ogień i tańczyli wokół niego. Udany skok zapewniał szczęśliwą przyszłość oraz życie pełne miłości, zwłaszcza dla zakochanych par, które przeskoczyły przez płomienie, trzymając się za ręce. W czasie nocy świętojańskiej płomień nie mógł zgasnąć. Wierzono, że moc ognia ochroni ludzi od wszelkiego nieszczęścia, a rozsypanie popiołu ze świętojańskiego ogniska na polach, zapewni obfite plony.

noc świętojańska ognisko

Podczas nocy świętojańskiej zbierano na łąkach zioła wierząc, że będą miały siedem razy większą moc uzdrawiania. Później przygotowywano z nich napary dla ludzi, a młodym zwierzętom dodawano parę listków do jedzenia, żeby dobrze rosły.

Innym zwyczajem, ważnym zwłaszcza dla panien na wydaniu, było puszczanie wianków na wodę. Wianek upleciony z kwiatów i ziół wraz ze świecą stawiano na deseczce i kładziono delikatnie na wodę. A potem zaczynało się przepowiadanie przyszłości. Dziewczyna, której wianek wirował zamiast płynąć, zaplątał się w zarośla lub zatonął, wiedziała że przez najbliższy rok nie wyjdzie za mąż. Wianek płynący spokojnie lub wianek wyłowiony przez mężczyznę zapewniał pannie szybkie zamążpójście i szczęśliwe życie u boku wybranka.

Wiele z opisanych zwyczajów pozostało do dzisiaj, a każdy uczestnik Jonines wie, że magia nocy świętojańskiej pomoże mu odnaleźć swoje szczęście, dostatek i miłość.

no świętojańska na Litwie wianek

Przekonana, że zupełnie przypadkiem spłynął na mnie wszystkie wymienione dobra, dowiedziałam się o dwóch warunkach, które należy spełnić: po pierwsze, wybrać się na poszukiwanie kwiatu paproci, a po drugie, uczestniczyć w zabawie przy ognisku. Z tego co pamiętałam kwiatu paproci szuka się nocą, a ognisko w skansenie rzecz ryzykowna. Choroba przecież ja nawet wianka nie potrafię upleść…

Noc świętojańska współcześnie

Kupiłam girę (kwas litewski, pyyycha) i przykucnęłam obok grupy pań ubranych w ludowe stroje. Uśmiechnięte od ucha do ucha, śpiewały piosenki i plotły wianki. Tak zręcznie przebierały palcami jakby zajmowały się wyplataniem całe życie. W ogóle nie patrzyły na swoje dzieła. Przyglądały się ludziom. A tych ciągle przybywało. Wszyscy w doskonałych nastrojach z wiankami na głowie. Niektóre wianki przypominały rozpostarty pawi ogon. Prawdziwie okazałe wianko-pióropusze 🙂 Nawet panowie przystrajali głowy, choć ich wianki były zdecydowanie skromniejsze.

Noc świętojańska wianek męski

noc świętojańska dwie dziewczyny
Noc świętojańska połączenie tradycji z nowoczesnością 🙂

noc świętojańska dziewczyna w wianku

Zgodnie z wierzeniami świętojańskiej nocy męskie wianki powinny zostać uplecione z liści i gałązek dębu symbolizujących siłę, a damskie z rumianku, koniczyny, dziurawca i dzikiej róży symbolizujących piękno i kobiecość.

Dziewczyny spacerowały z bukiecikami rumianków odrywając płatki od pojedynczych kwiatów. Liczyły w skupieniu. Zgodnie z wróżbą tylko parzysta ilość płatków zapewnia zamążpójście.

Na rozłożonych stołach rządziła gira i lokalne potrawy. Ludzie raczyli się nimi dopóki harmonia i skrzypki nie poszły w ruch. Po pierwszych dźwiękach już nikt nie myślał o jedzeniu i świętojańskich wróżbach. Wszyscy poderwali się do tańca.

noc świętojańska na litwie zabawa

noc świętojańska tańce

Tak minęły cztery godziny. Pozostały czas spędziłam spacerując po skansenie, zaglądając do chat otoczonych ogrodami, młynów i wiatraków. O tym jak było napisałam w relacji o skansenie w Rumszyszkach.

Zapraszam.

10 komentarzy

  • Piotr Komander

    Na Litwie być może jeszcze nie wiedzą, że mają w Polsce ambasadora ds. turystyki. Tak zajmująco piszesz o tym wciąż mało znanym kraju, że coś mi zaczyna świtać. Jesień w Wilnie pewnie też jest złota, a to nie drugi koniec świata…

    • podrozyszczypta.pl

      Dziękuję. Jesień na pewno jest cudowna, bo ubrana w najpiękniejsze barwy jakie można sobie wymarzyć. No i temperatura idealna do całodniowego wędrowania. Litwa jest dla nas na wyciągnięcie ręki, trzeba korzystać ile się da 🙂

  • Aga

    Czytało mi się wybornie o zwyczajach, legendy też nie znałam. Poczułam atmosferę nocy świętojańskiej, tak to wszystko wspaniale opisałaś. Do tego fotografie pełne radości i piękna, uwielbiam takie posty, czułam się jak przy czytaniu fajowej książki. 🙂 Ty to potrafisz żyć na całego, to bardzo inspiruje. Posyłam serdeczny uścisk. :))) <3

    • podrozyszczypta.pl

      Ta noc świętojańska to był uśmiech od losu. Naprawdę nie miałam o niczym pojęcia przed wyjazdem 🙂
      Ja inspiruję Ciebie, a Ty mnie. Uczę się od Ciebie dostrzegać niezwyczajne w zwyczajnym. Pięknie tak. Ściskam ogromnie.

  • bezbrzeznemysli

    Noc świętojańska jest hucznie obchodzona w Krajach Nadbałtyckich. Na Łotwie i Estonii także świętuje się w podobny sposób. Bardzo podobały mi się przystrojone liśćmi dębu i ziół auta i samochody, a także palone nocą wielkie ogniska. Połączenie tradycji przodków ze współczesnością jest niesamowite.

    • podrozyszczypta.pl

      Jest mi niezmiernie miło. Bardzo polubiłam Litwę (mam nadzieję, że z wzajemnością :-). Pozdrawiam serdecznie i słonecznie.

  • Anka

    nie wiedziałam… nie wiedziałam o święcie Janów i Janin!!!
    Dziękuję za ten wpis. Za parę dni wyjeżdżam na Litwę, przydatna wiedza.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *