Wilno i jego Republika Zarzecza – tu rządzi sztuka!

Republika Zarzecza powstała w 1997 roku za sprawą dwóch zakochanych w tej części Wilna artystów. By inicjatywa nie wywołała niepotrzebnych skojarzeń, niepodległość ogłoszono pierwszego kwietnia (Prima Aprilis). Miasto w mieście. Państwo w państwie. Obowiązkowy punkt dla ludzi lubiących chodzić własnymi ścieżkami.

Przed wejściem do niezależnej Republiki Zarzecza stoi znak nakazujący uśmiech i otwarcie umysłu na sztukę. Niepotrzebnie. Wszyscy zmierzający w tę stronę doskonale wiedzą gdzie i po co idą. Pozytywna energia i radość płyną razem w nurtem Wilenki.

Po przekroczeniu jednego z siedmiu mostów, przepadłam w przeplatance wąskich uliczek gdzie niszczejące kamienice stoją obok świeżo wyremontowanych, a na drążkach przymocowanych do ścian budynków powiewają flagi. Jedna, druga, dziesiąta. Po trzydziestej przestałam liczyć.

Im bliżej placu z rzeźbą Anioła tym większy porządek. Anioł to symbol Zarzecza łączący niebo z ziemią. Wcześniej na jego miejscu stał pomnik jaja – zapowiedź, że anioł dopiero się wykluje.

Republikę Zarzecza nazywa się często Niezależną Republiką Aniołów.

Jak na republikę artystów przystało Zarzecze oddycha sztuką. Pełno tu współczesnych rzeźb, malowideł czy artystycznych instalacji. Przez cały rok odbywają się koncerty, festiwale, przedstawienia. Latem niektóre galerie wypuszczają sztukę na wolność wieszając prace na drzewach! W zakamarkach i na starych podwórkach można znaleźć detale nadające miejscu klimat, charakterystyczny sznyt (uwaga – poszukiwania wskazane dla zaglądaczy, niewskazane dla sterylniaków). Najbardziej znane jest podwórko Inkubatora Sztuki położone za restauracją Uzupio. Inkubator skupia twórców różnych rodzajów sztuki, pomaga im się rozwijać, organizuje wystawy, spotkania i warsztaty twórcze.

Najlepiej odwiedzić Zarzecze pierwszego kwietnia kiedy mieszkańcy świętują Dzień Niepodległości. Na moście Užupio undinele oficjalnej granicy między Starym Miastem, a Republiką Zarzecza – odbywa się kontrola „paszportów”. Służba graniczna stempluje odwiedzającym nadgarstki pieczątką z ziemniaka, na ulicach króluje muzyka, happeningi i pozytywna energia. Drugim ważnym dniem jest Dzień Białego Obrusu obchodzony w poniedziałek wielkanocny. Mieszkańcy spotykają się ze sobą nad rzeką, rozkładają obrusy i wspólnie biesiadują.

Zarzecze nie przypomina klimatem innych dzielnic Wilna. Co ciekawe, nie spotkałam tu ani jednej wycieczki podążającej śladami polskości, których pełno na Starym Mieście. A przecież przy ulicy Młynowej 2 mieszkał Konstanty Ildefons Gałczyński, przy ulicy Popławskiej Adami Mickiewicz, nieopodal siostra Faustyna. Chyba przewodnicy wolą pokazywać ugłaskane Wilno z włosami zaplecionymi w warkocze 🙂

Szkoda, bo historia Zarzecza jest równie stara jak Wilno. Dawniej stały tu młyny wiatraczne mielące zboże dla mieszkańców miasta. Z czasem zaczęli osiedlać się rzemieślnicy, ludzie biedni i bezdomni. W sąsiedztwie powstały domy schadzek. Dzielnica zyskała miano niebezpiecznej, a główną ulicę nazywano potocznie ulicą śmierci. W czasach radzieckich w wielu domach nie było elektryczności i kanalizacji. Sytuacja uległa zmianie po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. Do tanich domów położonych blisko Akademii Sztuk Pięknych zaczęli wprowadzać się artyści. Zarzecze odżyło, by pod koniec XX wieku przeobrazić się w dzielnicę bohemy i jedną z najdroższych części miasta.

Republika Zarzecza ma swojego prezydenta, rząd, ambasadorów, flagę, dwie parafie, dwunastoosobową armię, walutę, hymn i własne placówki konsularne w 320 miastach na całym świecie (także w Krakowie). W herbie państwa umieszczono dłoń symbolizującą tolerancję, a kolor flagi zmienia się w zależności od pory toku. Wiosną przybiera kolor zielony, latem żółty, jesienią czerwony, a zimą niebieski. Republika posiada nawet własną Konstytucję przetłumaczoną na kilkanaście języków.

Herb Republiki Zarzecza

Aby uważać się za zarzeczanina, nie trzeba mieszkać na Zarzeczu. Wystarczy poczuć jego atmosferę, pokochać luźny klimat, bo jak mówi prezydent Rimas Lileikis „Zarzecze jest tak małe, że wystarczy miejsca dla wszystkich, gdyż jest to miejsce niepodległości duchowej”.

Konstytucję niepodległej Republiki Zarzecza przetłumaczono również na język polski. Wszystkie punkty poniżej.

Człowiek ma prawo mieszkać nad Rzeką, a Rzeka – płynąć obok człowieka.

Człowiek ma prawo do ciepłej wody, ogrzewania w zimie oraz do dachu krytego dachówką.

Człowiek ma prawo umrzeć, ale nie jest to jego obowiązkiem.

Człowiek ma prawo się mylić.

Człowiek ma prawo do niepowtarzalności.

Człowiek ma prawo kochać.

Człowiek ma prawo być niekochany, choć nie jest to konieczne.

Człowiek ma prawo pozostać nieznany.

Człowiek ma prawo do lenistwa i bezczynności.

Człowiek ma prawo kochać Kota i się nim opiekować

Człowiek ma prawo troszczyć się o Psa aż do samego końca życia jednego z nich.

Pies ma prawo być psem.

Kot nie jest obowiązany kochać swego gospodarza, lecz w trudnej chwili powinien mu pomóc.

Człowiek ma prawo czasami nie wiedzieć, czy ma obowiązki.

Człowiek ma prawo wątpić, choć nie jest to jego obowiązkiem.

Człowiek ma prawo być szczęśliwy.

Człowiek ma prawo być nieszczęśliwy.

Człowiek ma prawo milczeć.

Człowiek ma prawo wierzyć.

Człowiek nie ma prawa do przemocy.

Człowiek ma prawo pojąć swoją marność i wielkość

Człowiek nie ma prawa targnąć się na Wieczność.

Człowiek ma prawo rozumieć.

Człowiek ma prawo niczego nie rozumieć.

Człowiek ma prawo być różnych narodowości.

Człowiek ma prawo obchodzić lub nie obchodzić swoich urodzin.

Człowiek obowiązany jest pamiętać swoje Imię.

Człowiek może się dzielić tym, co ma.

Człowiek nie może się dzielić tym, czego nie ma.

Człowiek ma prawo mieć braci, siostry i rodziców.

Człowiek może być wolny.

Człowiek jest odpowiedzialny za swoją Wolność.

Człowiek ma prawo płakać.

Człowiek ma prawo być niezrozumiany.

Człowiek nie ma prawa obwiniać innych.

Człowiek ma prawo być Osobą.

Człowiek ma prawo nie mieć żadnych praw.

Człowiek ma prawo się nie bać.

Nie zwyciężaj.

Nie broń się.

Nie poddawaj się.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *